تالابهای بين المللی آلاگل ، آلماگل ، آجی گل

اين تالابها در شمال شهرستان آق قلا ودر حوزه استحفاظی بخش داشلی برون شهرستان گنبد کاووس هم مرز کشور جمهوری ترکمنستان قرار دارد.

مساحت اين سه تالاب بر روی هم درحدود1400 هکتار می باشد.مسير دسترسی به اين تالابها از گرگان به سمت آق قلا واينچه برون است.


 

اين سه تالاب در اراضی مسطح وهموار ترکمن صحرا ودر محدوده تپه های شنی کم ارتفاع و اراضی شنی مسطح قرار دارند واز نظر زمين ساختی جزءسواحل و مناطق آبگير محسوب می شوند.
رودخانه اترک وسيلاب های آن نقش مهمی در تامين آب اين تالابها دارند رودخانه اترک با طول 535 کيلو متردر مراوه تپه وارد استان گلستان می شود و در شمال آق قلا وارد ترکمنستان ميشود ووارد دريای خزر می شود .
اين رود خانه 190 کيلومتر مرز مشترک ايران و ترکمنستان را شامل می شود .آب وهوای اين منطقه در تابستان گرم وخشک ودر زمستانها معتدل می باشد متوسط بارندگی کمتر از 300 ميلی متر در سال است ووجود دوره های خشک سالی از ويژگيهای بارز اين منطقه است.
آب وهوای معتدل زمستانی که باعث می شود آب اين تالابها يخ نزند اين منطقه را تبديل به محل زمستان گذرانی پرندگان مناطق سرد شمالی کرده است.
تالاب آلماگل با مساحت تقريبی 207 هکتار در مختصات جغرافيايي37 درجه و25 دقيقه و عرض شمالی 54 درجه و38 دقيقه طول جغرافيايي واقع شده است و حداکثر عمق آن 5/1 -2متر متغير است.
آجی گل در زبان ترکمن به معنی درياچه تلخ است.
تالاب آجی گل مساحت تقريبی آن 320 هکتار بوده و در مختصات جغرافيايي 37 درجه 24 دقيقه شمالی و 54 درجه و40 دقيقه طول شرقی قرار دارد.
حد اکثر عمق آن بسته به فصول 5/2-5/1 متر متغير است .
در تالاب آلماگل تراکم پوشش گياهی کمتر از تالاب آجی گل است درتالاب آلماگل از گياهان شناور در آب تنها بومادران آبی و از گياهان بن در آب تنها نی در بخشهای محدودی از تالاب هستند اما درتالاب آجی گل بو مادران آبی بخش وسيعی از آنرا پوشانده و گياه گوشاب شانه ای نيز ديده شده واز گونه های گياهی بن در آب نی ،جگن،لويي مشاهده می شود .بستر همه اين تالابها لجنی و عمق لجن در تالاب آلماگل بيش از آجی گل است در تالاب آلماگل 7 گونه ماهی شامل کلمه ،سياه ماهی و يرنوس جزو گو نه های بومی و 4 گونه ديگر ماهی کاراس وکپور معمولی و آمورچه و تيره کولی غير بومی می باشند .
در تالاب آجی گل 8 گونه ماهی 4 گونه کلمه ،سياه ماهی ،آلبرنوس، باربوس گونه های بومی و 4 گونه ديگر کپور معمولی ،آمورچه، گامبوزياو تيره کولی جز گو نه های غير بو می هستند.در تالاب آجی گل تنوع گونه ای بالاتر بوده وفراوانی نسبی آن نيز همگن تر است.
تالاب آلاگل در 17 کيلومتری جنوب غربی اينچه برون قرار دارد متوسط عمق آب در حدود 2 متر است و 6متر پايين تر از سطح آبهای آزاد قرار دارد. گياهان اين تالاب مانند گز در حاشيه تالاب و لو يي ريشه درآب دارند که مناظر بسيار ديدنی را به وجود آور ده اند از گو نه های ديگر اين تالاب:
جگن ، لويي، گز، شور گز ، گز شاهی ، بارهنگ آبی شانهای، نی علف شاخی غوطه ور ،آلاله ميوه کرکی ،صوف، سازو، هفت بند دو زيست.
تا کنون 85 گونه پرنده شامل 19 گونه بومی و 66 گونه مهاجر در اين سه تالاب شناسايي شده است از پرندگان مهاجر نيز 14 گونه آن عبوری بوده و بقيه زمستان گذرانی می کنند ويا در تابستان جوجه آوری می کنند.
پرندگان اين تالابها عبارتنذ از :
فلامينگو، غاز پيشانی سفيد ، پليکان پا خاکستری، قوی گنگ، قوی فرياد کش، انواع کشيم، بوتيمارهای کوچک، سليم ها، پرستو ها.
گونه های مهاجر شامل:
انواع اردک، چنگر،حواصيل،قو،اگرت،باکلان،کشيم، غاز پرندگان شکاری از قبيل سنقر تالابی عقاب ها ،شاهين،سارگپه
پستانداران اين سه تالاب شامل تشی،خوک وحشی،روباه سر دم سياه ترکمنی که در معرض خطر انقراض قرار دارد ،شغال ،خرگوش،جرد بزرگ ،جردليبی و...می باشند.
دوزيستان اين تالابها شامل انواع لاک پشت ها،قورباغه ها،وزغ ها ومارها شامل انواع کفچه مار افعی،تير مار آتشی و... می باشند.
اين تالابها با توجه به اهميت همجواری مرز ترکمنستان و ايران و مسير رفت وآمد بازرگانان ومرز نشينان دارای ارزشهای اقتصادی فراوان وجذب اکو توريسم می باشد که از قابليتهای ويژه اين تالابها است که بايد مورد توجه مسئولين و سياست گذاران قرار گيرد.
عوامل تهديد کننده اين تالابها(آجی گل ،آلما گل،آلا گل )عبارتند از:
1- راه سازی متعدد در کنار تالاب آلاگل ضمن مخا طرات برای تالاب ،جاده هارا نيز آسيب پذير ميسازد.
2- احداث سد در بالا دست تالاب آلاگل يکی ازکارکردهای مهم اين تالاب ها کنترل سيلاب است که با ايجاد هر گونه ساخت وساز ومانع در مسير بروز سيل تعادل طبيعی منطقه را بر هم زده واين عملکرد ويژه تالاب را از جمله کنترل سيلاب حفظ تنوع زيستی را مختل می کند.
3- پمپاژآب از تالاب آلاگل
4- پمپاژ آب از تالاب آجی گل برای مزارع زيتون
5- وارد کردن گياهان زينتی در تالاب آلما
گل

اداره کل حفاظت محیط زیست استان گلستان http://golestandoe.ir